Privatisering

 

De laatste jaren is privatisering een toverwoord in de nederlandse politiek. Het idee dat “de markt” veel van de problemen van staatsbedrijven zou oplossen doet het aan het binnenhof al jaren goed. Logge overheidsinstanties veranderen onder druk van klanten, zucht naar winst en aandeelhouders in slanke efficiënte firma’s. Of dit helemaal waar is durf ik niet te zeggen; er zijn succesvolle voorbeelden (TPG; wel tamelijk monopolistisch nog) maar ook drama’s zoals de energieleveranciers, die organisatorisch dieper dan ooit het moeras in zakten. Van dit soort privatisering worden alleen organisatieadviesbureau’s (de nieuwe wereldtijdschriftverkopers) gelukkig.Een twijfelgeval qua succesvol privatiseren is de NS. Mijn grootste bezwaar is dat de NS weliswaar geprivatiseerd is, maar zich wel aan alle mogelijke spelregels moet houden. Het lijkt mij moeilijk om aan de ene kant een bedrijf rendabel te maken, en aan de andere kant gebonden te zijn aan strakke regels met betrekking tot prijs en niveau van dienstverlening. “De markt” moet beslissen wat de prijs van een kaartje kan zijn. Bovendien moet de markt bepalen of een lijntje tussen Emmen en Zwolle vier keer per uur moet gaan, of misschien wel ieder uur.
Elk argument om de dienstverlening op te krikken is niets anders dan een argument tégen privatisering van de NS. De vraag die we ons zo langzamerhand zouden moeten stellen is of de spoorwegen niet gewoon weer een staat-aangelegenheid moeten zijn. Immers de doelen van staat (een reëel, betaalbaar en betrouwbaar alternatief voor de auto) zijn niet gelijk aan die van de (private) NS. Grappig om te zien dat Melanie Schultz van Hagen hier nu al weer voor onder vuur ligt.

3 gedachtes over “Privatisering

  1. jan augustus 18, 2006 / 10:16 am

    De vraag die we ons zo langzamerhand zouden moeten stellen is of de spoorwegen niet gewoon weer een staat-aangelegenheid moeten zijn.

    Mee eens. Moet zeggen dat het in Nederland nog wel binnen de perken blijft en de reiziger slechts 1 bedrijf heeft waar ze over kunnen mekkeren.

    Kort geleden een zakenrelatie uit Engeland op bezoek gehad die niets dan lof voor de NS overhad. Vergeleken met de belabberde situatie in London en omstreken (meerdere treinaanbieders, verschillende soorten rails, slechte service en onderhoud), hebben we het hier zo slecht nog niet. Blijkbaar zijn zelfs de prijzen hier een schijntje…

    Dat wij nuchtere Nederlanders met zwaar Zeeuwse instelling van “ons ben zunig” weer anders over denken…

    Altijd goed om een beetje te relativeren… ik ben altijd blij weer terug in Nederland te zijn na een tripje buitenland en zie dan alleen maar dat we eigenlijk verdomd weinig hebben om over te klagen.

    Amen.

  2. Jonas augustus 20, 2006 / 9:08 pm

    Ben het i.i.g. gedeeltelijk met je eens, zouden ons moeten afvragen of het geen publieke aangelegenheid is. Het probleem van de privatisering van de NS, zoals zoveel privatiseringen, is dat het eigenlijk eenvoudigweg het overdragen van een monopolie van staat naar vrije markt is. Maar tegelijkertijd is onze samenleving niet happig naar de gevolgen van een private monopolie. Winstmaximeren met een trein kan laag serviceniveau, lage investeringen en hoge prijzen betekenen. De enige manier dat de vrije markt daar korte metten mee zou kunnen maken is als een ander een concurrerend aanbod neer kan zetten. Maar hoe dat zou ontstaan is een lastige vraag. De wegen zitten al overvol dus bussen kunnen moeilijk concurreren op lange afstanden. Voor vliegen zijn de afstanden te groot. Het is onwaarschijnlijk dat iemand een tweede spoor neer legt… Dus waarschijnlijk weinig concurrentiedruk op de trein. Maar hoe kan je dan voor het beste resultaat zorgen, als de markt het niet kan? Ik deel je mening niet dat het antwoord moet worden gezocht door er weer een stel ambtenaren de dienst uit te laten maken. Met de beste bedoelingen in de wereld zal een stel ambtenaren nog altijd niet voor een beter resultaat zorgen dan de gierigste monopolie.
    Ik denk eerder dat de oplossing in doordacht ingestoken subsidies moet worden gezocht. Door subsidies goed te ontwerpen, moet het mogelijk zijn om het aantrekkelijk te maken voor de NS om aan bepaalde kwaliteitseisen te voldoen. Een paar voorbeelden:
    1. Voor elk kaartje dat de NS verkoopt krijgt ze 40% van de verkoopprijs subsidie. Dankzij een dergelijke subsidie worden onder winstmaximering de kaartjes aanzienlijk goedkoper. NS draait max winst maar in verhouding tot de auto wordt de trein een stuk aantrekkelijker.
    2. Voor elke trein die op tijd reidt een beloning. Plots is er geld te verdienen met op tijd reiden. Laat de NS dat geld maar doorberekenen in prestatiecontracten voor machinisten en conducteurs.
    3. Waar het een publiek belang is dat er een trein rijdt (maar commercieel niet haalbaar): subsidieren die boel! Voorwaarde is wel dat de kosten van een dergelijke subsidie niet hoger zijn dan het gediende publieke belang.

    Ik denk dat voor een groot deel het publieke en het private belang van de trein elkaar overlappen. Daarom kan een private partij de aanbodkant grotendeels zonder bellemmerende regeltjes invullen. Op de paar gebieden waar publieke en private belangen uit elkaar lopen kan je ze met een paar slimme correcties weer tot elkaar brengen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s